تبلیغات
مرکز اطلاعات زیست شناسی و پزشکی - قلب
مرکز اطلاعات زیست شناسی و پزشکی
صفحه نخست       پست الکترونیک          تماس با ما              ATOM            طراح قالب
گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من گروه طراحی قالب من
تصویر سه بعدی ضربان قلب تهیه شده توسط دستگاه اولترا سونوگرافی

قلب یا دل یک اندام ماهیچه‌ای است که مسئول تلمبه زدن خون به شریان‌ها بوسیلهٔ حرکات ضرباندار است .

قلب انسان به طور میانگین نزدیک به صدهزار بار در روز می‌تپد. قلب انسان در قفسه سینه قرار دارد و همیشه در حال کار کردن است. برای اینکه قلب بتواند این کار سنگین را انجام دهد, نیاز است که توسط سرخرگ‌های تاجی (کرونری)، به ماهیچه خودش نیز خونرسانی مناسبی صورت پذیرد.

 کالبدشناسی قلب

۱. دهلیز راست ۲. دهلیز چپ ۳. بزرگ‌سیاهرگ زبَرین ۴. آئورت ۵. سرخرگ ششی ۶. سیاهرگ ششی ۷. دریچه میترال (دولختی) ۸. دریچه آئورتی ۹. بطن چپ ۱۰. بطن راست ۱۱. بزرگ‌سیاهرگ زیرین ۱۲. دریچه سه‌لتی ۱۳. دریچه ششی

این عضو مخروطی‌شکل بصورت کیسه‌ای عضلانی تقریباً در وسط فضای قفسه سینه (کمی متمایل به جلو و طرف چپ) ابتدا در دل اسفنج متراکم و وسیعی مملو از هوا یعنی ریه‌ها پنهان شده و سپس توسط یک قفس استخوانی بسیار سخت اما قابل انعطاف مورد محافظت قرار گرفته‌است. ابعاد قلب در یک فرد بزرگسال حدود ۶x9x۱۲ سانتیمتر و وزن آن در آقایان حدود ۳۰۰ و در خانمها حدود ۲۵۰ گرم (یعنی حدود ۰٫۴ درصد وزن کل بدن) می‌باشد.[نیازمند منبع]

قلب توسط یک دیواره عضلانی عمودی به دو نیمه راست و چپ تقسیم می‌شود. نیمه راست مربوط به خون سیاهرگی و نیمه چپ مربوط به خون سرخرگی است. هر یک از دو نیمه راست و چپ نیز مجدداً به‌وسیله یک تیغه عضلانی افقی نازکتر به دو حفره فرعی تقسیم می‌شوند. حفره‌های بالایی که کوچک‌تر و نازکتر هستند بنام دهلیز موسوم بوده و دریافت کننده خون می‌باشند. حفره‌های پایینی که بزرگ‌تر و ضخیم‌ترند بطن‌های قلبی هستند و خون دریافتی را به سایر اعضاء بدن پمپ می‌کنند. پس قلب متشکل از چهار حفره‌است: دو حفره کوچک در بالا (دهلیزهای راست و چپ) و دو حفره بزرگ در پایین (بطنهای راست و چپ). رگ‌های تاجی یا همان رگ‌های کرونری رگ‌های تغذیه کنندهٔ ماهیچهٔ قلب هستند که سراسر و دور تا دور ماهیچه را در بر می‌گیرند و از جملهٔ رگ‌های بسیار مهم و حیاتی بدن انسان هستند زیرا در صورت گرفتگی این رگ‌ها بلافاصله سکتهٔ قلبی رخ داده که می‌تواند باعث مرگ یا عوارض زیادی بشود. عوامل گرفتگی رگ‌های کرونری: ۱)چاقی ۲)مصرف دخانیات ۳)کم تحرکی ۴) کلسترول خون بالا

 سیکل قلبی همراه با نوار قلب

 مرحله اول- استراحت عمومی قلب به مدت ۰/۴ ثانیه

در این مرحله بطنها و دهلیزها در حال استراحت اند. خون تیره به وسیله بزرگ سیاهرگهای زبرین و زیرین، به دهلیز راست می‌ریزد . این خون به خاطر جاذبه ، از طریق دریچه‌های لختی - که به هنگام پایان موج T سیکل قلبی پیشین باز شده اند- وارد بطنها می‌شود و آنها را تا حدی پر می‌کند. اما برای اینکه خون دهلیزها به طور کامل وارد بطنها شود، دهلیزها باید منقبض شوند. برای انقباض دهلیزها، ابتدا باید پیام انقباض ( موج تحریک الکتریکی ) در سراسر آنها منتشر بشود. این کار توسط بافت گرهی دهلیز انجام می‌شود. در بین دو دهلیز این تنها دهلیز راست است که دارای بافت گرهی است ، کانون زایش انقباضات قلب نیز که همان گره پیش آهنگ می‌باشد در دیواره پشتی دهلیز راست و در زیر منفذ بزرگ سیاهرگ زبرین قرار دارد. پس برای انقباض ابتدا گره پیش آهنگ به صورت کاملا خودبه خودی منقبض می‌شود و این پیام انقباض را از طریق ۳ رشته گرهی دهلیز راست به گره دهلیزی بطنی (که در حد فاصل بین دیواره دهلیزها و بطنها و کمی متمایل به دهلیز راست قرار دارد) هدایت می‌کند. طی حرکت پیام از پیشاهنگ به دهلیزی- بطنی، میونهای میوکارد قلب که در مسیر انتقال این پیام قرار دارند، منقبض شده و این انقباض از میونی به میون دیگر در دهلیز راست انتشار می‌یابد و نهایتا از طریق میونهای دهلیز راست به میونهای دهلیز چپ نیز منتشر شده و کل دهلیز هارا فرا می‌گیرد. جالب اینجاست که این پیام نمی‌تواند از طریق میونهای دهلیزها به میونهای بطنها منتقل شود، چون در دیواره بین بطنها و دهلیزها بافت پیوندی رشته‌ای عایقی قرار دارد که که باعث می‌شود انتقال پیام از دهلیزها به بطنها تنها از طریق بافت گرهی – که از وسط این عایق رد می‌شود – صورت گیرد. اگر این بافت عایق نبود، دهلیزها و بطون هم زمان به هم منقبض می‌شدند و کارایی قلب بسیار پایین میاید؛ چون در این حالت پس از پمپاژ مقدار کمی خون به بطون، آنها نیز همین مقدار کم را به سمت بدن و ششها پمپ می‌کردند و خون کم و نامناسبی به آنها می‌رسید. پس از اینکه این پیام به طور کامل سراسر دهلیز را فرا گرفت، در الکتروکاردیوگرام موج P ثبت می‌شود. بلافاصله بعد از آن مدت استرحت عمومی قلب یعنی ۰/۴ ثانیه به اتمام می‌رسد.

 فعالیت قلب به طور کلی در این مرحله

  1. ورود بیش از ۷۵٪ خون از دهلیزها به بطنها در اثر وزن خون
  2. انتشار موج انقباض دهلیزها در سراسر دهلیزها و ایجاد موج P در الکتروکاردیوگرام

 وضعیت دریچه ها

سینی ها: بسته؛ تا خون وارد شده به بطنها از طریق این دریچه‌ها وارد سرخرگها نشود.

لختی‌ها: باز؛ تا خون دهلیزها وارد بطنها شوند.

 مرحله دوم – انقباض دهلیزها به مدت ۰/۱ ثانیه

در ابتدای ابن مرحله بلافاصله دهلیزها منقبض می‌شوند و ٪ ۲۵ خون باقی مانده را نیز وارد بطنها می‌کنند. حالا در هر بطن cc ۱۲۰ خون موجود است یعنی به طور کلی cc ۲۴۰ در بطنها . این انقباض به مدت ۰/۱ ثانیه طول می‌کشد و و از انتهای موج P تا اانتهای موج R را در الکتروکاردیوگرام را در بر می‌گیرد. اما در طی این انقباض در این ۰/۱ ثانیه، دو عمل بسیار مهم نیز رخ می‌دهد. به طور همزمان:

۱. انتشار موج انقباض بطنها

بطنها بلافاصله بعد از انقباض دهلیزها و پرشدن کامل خود از خون ، منقبض می شوند و خون را به سرخرگها وارد می کنند. بنابر این پس از گذشت مدت بسیار کمی از این ۰/۱ ثانیه (‌فاصله انتهای P تا Q) موج انقباض بطنها که خیلی قدرتمند می‌باشد، در سراسر بطنها منتشر می‌شود. برای این عمل، گره دهلیزی بطنی تحریک الکتریکی ( پیام انقباض ) را از طریق رشته و الیاف گرهی دیواره بین دو بطن و دیواره بطنها و همچنین به کمک الیاف ماهیچه‌ای که برای انتقال پیام تخصصی شده‌اند، به سراسر بطنها و نهایتا به نوک پایین قلب منتقل می‌کند.

سرعت هدایت پیام در بافت گره دهلیزی-بطنی و الیاف گرهی دیواره بین دو بطن کم و در عوض سرعت انتشار پیام در الیاف گرهی دیواره بطنها زیاد است. اما چرا؟ اگر سرعت این سه قسمت با هم برابر بود، پیام بلافاصله سراسر دیواره بین دو بطن را فرا می‌گرفت (‌چون اول به دیواره میانی می‌رود و بعد از انجا به سراسر بطن) و دیواره میانی زودتر از جاهای دیگر بطن منقبض می‌شد. ولی اکنون ، در حین اینکه پیام در دیواره میانی منتشر می‌شود، به سرعت توسط الیاف دیواره بطنها تمام بطنها را فرا می‌گیرد و عملا این تفاوت سرعت سبب می‌شود که پیام انقباض در یک مدت تمام بطنها را فرا بگیرد. این عملیات کمتر از ۰/۱ ثانیه طول می‌کشد و نهایتا موج QRS را در الکتروکاردیوگرام ایجاد می‌کند.

۲. انتشار موج استراحت در دهلیزها

همزمان با هنگامی که دهلیزها در حال انقباض اند، چون بلافاصله بعد از انقباض، دهلیزها باید استراحت کنند، پس پیام استراحت در آنها شروع به انتشار می‌کند. این پیام که اندکی بعد از شروع انقباض آغاز می‌شود، به مدت کمتر از ۱/۰ ثانیه طول می‌کشد (‌فاصله انتهای P تا Q) و هیچ موجی را در الکتروکاردیوگرام به وجودنمی آورد! چون قدرت موج انتشار انقباض بطون آ» قدر زیاد است که این پیاکم کوچک در QRS گم می‌شود! به هر حال با پایان موج QRS استراحت دهلیزها شروع می‌شود.

 فعالیت قلب به طور کلی در این مرحله

  1. انقباض دهلیزها: وقوع از P تا پایان R. نکته قابل توجه اینکه انقباض تغییری در الکتروکاردیوگرام ایجاد نمی‌کند چون پیام الکتریکی منتقل نمی‌شود.
  2. انتشار پیام انقباض بطون: ایجاد موج QRSدر الکتروکاردیوگرام
  3. انتشار پیام استراحت دهلیزها: زیر موج پیام قوی انتشار انقباض بطنها گم می‌شود!
  4. شنیدن صدای اول قلب

 وضعیت دریچه ها

سیونییها: بسته؛ تا خون وارد شده به بطنها از طریق این دریچه‌ها وارد سرخرگها نشود.

لختی‌ها: باز؛ تا خون دهلیزها وارد بطنها شوند.

 مرحله سوم – انقباض بطنها به مدت ۳/۰ ثانیه

با انتشار پیام انقباض ، بطنها شروع به انقباض می‌کنند و خون را با فشار بالای سیستولی به سمت خارج پمپ می‌کنند. این خون با فشار خود، دریچه‌های یکطرفه لختی را – که فقط به سمت بطنها باز می‌شوند- بسته و باعث شنیده شدن صدای اول قلب می‌شوند. همچنین از سوی دیگر با فشار خود دریچه‌های سینویی را – که فقط به سمت سرخرگها باز می‌شوند- باز کرده و وارد سرخرگها می‌شود. تمامی این مراحل در مدت زمان بسیار کوتاه و در موج S روی می‌دهند. همچنین دهلیزها بعد از پایان انتشار پیام استراحتشان تا ۰/۷ ثانیه استراحت می‌کنند. در این مدت خون دوباره از بزرگ سیاهرگهای زیرین و زبرین وارد دهلیز راست می‌شود؛ اما آنقدر فشار خون انقباضی بطن‌ها به دریچه‌های لختی زیاد است، که این خون سیاهرگی حریف آن نمی‌شود و به ناچار اندک اندک دهلیز را پر می‌کند و بدلیل بسته بودن لختی‌ها نمی‌تواند وارد بطنها شود. (این رویه به مدت ۰/۳ ثانیه یعنی پایان انقباض بطنی ادامه میابد)

 موارد روی داده در موج S

  1. استراحت دهلیزها و انقباض بطن‌ها
  2. بسته شدن دریچه‌های لختی در اثر فشار خون ناشی از انقباض بطن‌ها
  3. باز شدن دریچه‌های سینویی ناشی از فشار خون ناشی از انقباض بطن‌ها

اما بعد از گذشت اندکی از انقباض بطن‌ها (فاصله S تا T) چون بطن‌ها بلافاصله بعد از انقباضشان (اتمام این ۳/۰ ثانیه) باید استراحت کنند، پیام استراحت آنها منتشر می‌شود و موج T را در الکتروکاردیوگرام ثبت می‌کند. پس از اتمام این موج بطن‌ها نیز شروع به استراحت می‌کنند. پس استراحت عمومی قلب آغاز می‌شود، چون دهلیزها نیز ۳/۰ ثانیه‌است که استراحت خود را آغاز کرده‌اند. استراحت بطون باعث قطع فشار اعمالی بر روی دریچه‌ها می‌شود؛ در نتیجه دریچه‌های سینویی که دیگه فشار خونی نیست که انها را در جهت سرخرگها باز نگه دارد، بسته می‌شوند و صدای دوم قلب را – که کوتاه تر و زیرتر است – به وجود می‌آورد. از سویی دریچه‌های لختی که ۰/۳ ثانیه‌است تحت تاثیر فشار خون موجود در دهلیزها هستند، از این موقعیت یعنی عدم فشار سیستولی استفاده کرده و دریچه‌های لختی را در جهت بطن‌ها باز کرده و شروع به پر کردن بطن‌ها می‌کنند.

نکته: حداکثر انقباض بطن‌ها ، در ابتدای موج T انجام می‌شود.

نکته: زمان استراحت بطن‌ها ۰/۵ ثانیه و زمان استراحت دهلیزها ۰/۷ ثانیه می‌باشد.

نکته: باز شدن دریچه صدایی ایجاد نمی‌کند.

 فعالیت قلب به طور کلی در این مرحله

  1. انقباض بطن‌ها به مدت ۰/۳ ثانیه --- فاصله S تا T
  2. استراحت دهلیزها
  3. شنیدن صدای دوم قلب

وضعیت دریچه‌ها:

  1. سینویی ها--- ابتدا باز (‌در هنگام انقباض بطن‌ها) و بعد بسته (پس از اتمام انقباض بطن‌ها)
  2. لختی ها---- ابتدا بسته (‌در هنگام انقباض بطن‌ها) و بعد باز (پس از اتمام انقباض بطن‌ها)

 سرخرگ‌های کرونری

سرخ‌رگ‌های کرونری از آئورت بیرون می‌آیند. آئورت، شریان یا سرخرگ اصلی بدن می‌باشد که از بطن چپ، خون را خارج می‌سازند. شریانهای کرونری از ابتدای آئورت منشا گرفته و بنابراین اولین شریانهایی هستند که خون حاوی اکسیژن زیاد را دریافت می‌دارند. دو شریان کرونری (چپ وراست) نسبتاً کوچک بوده و هر کدام فقط ۳ یا ۴ میلیمتر قطر دارند.

این شریانهای کرونری از روی سطح قلب عبور کرده و در پشت قلب به یکدیگر متصل می‌شوند و تقریباً یک مسیر دایره‌ای را ایجاد می‌کنند. وقتی چنین الگویی از رگهای خونی قلب توسط پزشکان قدیم دیده شد، آنها فکر کردند که این شبیه تاج می‌باشد به همین دلیل کلمه لاتین شریانهای کرونری (Coronary یعنی تاج) را به آنها دادند که امروزه نیز از این کلمه استفاده می‌شود. از آنجایی که شریانهای کرونری قلب از اهمیت زیادی برخوردار هستند، پزشکان تمام شاخه‌ها و تغییراتی که می‌تواند در افراد مختلف داشته باشد را شناسایی کرده‌اند. شریانهای کرونری چپ دارای دو شاخه اصلی می‌باشد که به آنها اصطلاحا نزولی قدامی و شریان سیرکومفلکس یا چرخشی می‌گویند و این شریانها نیز به نوبه خود به شاخه‌های دیگری تقسیم می‌شوند.

این شریانها، باعث خونرسانی به قسمت بیشتر عضله بطن چپ می‌شوند. بطن چپ دارای عضلات بیشتری نسبت به بطن راست می‌باشد زیرا وظیفه آن، تلمبه کردن خون به تمام قسمت‌های بدن است. شریانهای کرونری راست، معمولاً کوچک‌تر بوده و قسمت زیرین قلب و بطن راست را خونرسانی می‌کند. وظیفه بطن راست تلمبه کردن خون به ریه‌ها می‌باشد. شریانهای کرونری دارای ساختمانی مشابه تمام شریانهای بدن هستند اما فقط در یک چیز با آنها تفاوت دارند که فقط در زمان بین ضربانهای قلب که قلب در حالت استراحت (ریلکس) قرار دارد، خون دراین شریانها جریان می‌یابد.

وقتی عضله قلب منقبض می‌شود، فشار آن به قدری زیاد می‌شود که اجازه عبور خون به عضله قلب را نمی‌دهد، به همین دلیل قلب دارای شبکه موثری از رگهای باریک خونی است که تمام نیازهای غذایی و اکسیژن رسانی آن را به خوبی برآورده می‌کند. در بیماران سرخرگهای کرونری ، سرخرگهای کرونری (سرخرگ‌های تاجی) تنگ و باریک می‌شوند و وعضلات قلب از رسیدن خون و اکسیژن به اندازه کافی محروم می‌گردند . در حالت استراحت، ممکن است مشکلی برای فرد ایجاد نشود، ولی هنگامی‌که قلب ناچار باشد کار بیشتری انجام دهد و برای نمونه شخص بخواهد چند پله را بالا برود، سرخرگ‌های تاجی نمی توانند بر پایه نیاز اکسیژن این عضلات، به آنها خون و اکسیژن برسانند و لذا شخص در هنگام بالا رفتن از پله‌ها دچار درد سینه (آنژین) می‌گردد. در چنین مواقعی اگر فرد کمی استراحت کند، درد از بین می رود. اگر یک سرخرگ تاجی به دلیل مسدود شدن آن با یک لخته خون، بطور کامل مسدود شود، قسمتی از عضله قلب که دیگر خون به آن نمی‌رسد، خواهد مرد.

 بیماری‌های قلبی

 جستارهای وابسته

ریتم طبیعی قلب


 منبع

wikipedia





نوع مطلب : قلب، دستگاه گردش خون، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
          
سه شنبه 24 شهریور 1388
جمعه 17 شهریور 1396 08:16 ق.ظ
Hello! I could have sworn I've been to your blog before but after looking at a few of the posts I realized it's new to me.
Regardless, I'm definitely pleased I discovered it and I'll be book-marking it and checking back regularly!
چهارشنبه 18 مرداد 1396 08:12 ق.ظ
Thanks for sharing your thoughts about قلب.

Regards
چهارشنبه 30 فروردین 1396 02:06 ب.ظ
Just wish to say your article is as surprising. The clearness in your publish is
simply nice and i could suppose you're a professional in this
subject. Well with your permission allow me to clutch your
RSS feed to keep up to date with imminent post.
Thank you a million and please keep up the gratifying work.
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





صفحات جانبی
آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی